Lời phi lộ
Một thanh niên 19 tuổi lúc biến cố 1975 xảy ra, sống qua đủ các thời kỳ từ thời quân quản, thời kỳ bao cấp bị cấm vận, thời đổi mới mở cửa, rồi đến thời hòa nhập,…

Ngoái đầu nhìn lại là một phần trong tự truyện của tác giả viết xong cuối năm 2016.

Bài viết là lời kể lể tâm tình của tác giả với một số bạn thân thời đại học. Cách xưng hô trong bài viết là “bạn” và “tui”, sau này được hiệu chỉnh thành “tôi”. Xin quý thầy và các sư huynh miễn thứ khi đọc bài này.

PHẦN 1 – THỜI SINH VIÊN VUI VẺ

Năm 1974, đậu xong Tú Tài IBM, tôi thi được vào khoa Hóa trường Đại Học Kỹ Thuật Phú Thọ. Vốn là con nhà nghèo, những tưởng là được vào trường này sẽ có cơ hội lớn để thay đổi cuộc đời.

Gã làm vườn tỉ mỉ tỉa từng chiếc lá úa trên cành cây cam. Những trái cam chín đỏ tròn trịa đong đưa dưới nắng mai rực rỡ. Cây cam nầy trái ruột đỏ và ngọt, cắt ra ruột màu đỏ tươi, có những đường gân đỏ sậm thật đẹp. Mổi năm những cành mới đâm chồi càng xum xuê, lá càng nhiều, không tỉa bớt thì không thấy cành trái. Mùi dầu từ những lá cam thơm thoang thoảng thật sảng khoái. Hắn thầm nhủ: “Ừ nhỉ, đã ở quận Cam thì vườn phải có ít ra một vài cây cam chứ”. Thế nên hắn thích thú khi chăm sóc những cây cam, săm soi đếm từng trái mặc dù ra chợ mua cả thùng có mấy đồng. Tỉa mấy cây cam xong, gã làm vườn đắc ý, ngắm tới ngắm lui, tỉa lại những chỗ chưa vừa ý, dừng tay, nhấp vài ngụm trà nóng, châm điếu thuốc lá, nhả vài vòng khói, lững lờ tan biến trong nắng mai.

Nếu chọn một bữa ăn đồ Ý, kỷ niệm Mùa Đông năm 2005 ở Milan sẽ giúp tôi giới thiệu với các bạn một bữa ăn tối khó quên.

Sau khi đáp chuyến máy bay tối từ Stockholm, tôi và người bạn Ý rời phi trường Milan trong chiếc taxi vội vã về khách sạn. Đề nghị với bạn mình kiếm cái gì bỏ bụng no no cho dễ ngủ, nhưng hàng quán đóng cửa hết trơn. Nó bỗng nhớ ra và kêu xe chở 2 đứa về một quán “ruột” do bà Dì làm chủ.

Trưởng lớp Lý Văn Liêm cầm chiếc loa tay chạy nhảy trước mặt, ráng gân cổ lên gào thét hô hào, cổ động cả lớp chúng tôi cố gắng vượt chỉ tiêu vỡ đất để trồng khoai mì, một loại cây lương thực chống đói không chỉ riêng ở VN mà rất thông dụng ở các quốc gia nghèo đói trên thế giới. Bình thường, Liêm là người thâm trầm từ tốn, rất tiết kiệm lời ăn tiếng nói. Anh em cả lớp chúng tôi sắp hàng ngang như bầy kiến thợ cuốc lấy, cuốc để trên cánh đồng đất đai khô cằn, cứng ngắc giữa mùa hè oi bức nắng nóng cháy da, không một ngọn gió hay một bóng râm.

Ngẫm nghĩ cũng lạ nhỉ, cái thị xã nhỏ xíu ấy mà lắm thứ chuyện không thể quên, dọc ngang chỉ hai con đường chính và thêm những nhỏ chung quanh. Phố xá tập trung dọc theo đường quốc lộ chạy hướng nam – bắc và đường Lê Trung Đình chạy theo hướng đông – tây. Thế nhưng đối với hắn, những góc phố nhỏ nhoi ấy là kho tàng của cả một thời thơ ấu và niên thiếu. Cái thuở thơ ấu rong chơi nghịch ngợm, len lỏi qua những con hẻm, bắt cá bắn chim…rồi đến cái thuở niên thiếu với những con đường nho nhỏ thân thương theo những gót chân của các nàng Kiều của tuổi mộng mơ và những tà áo thướt tha dưới những hàng phượng vỹ. Đám con gái lanh chanh dễ ghét nhưng chẳng bao giờ ghét được mà cứ lẻo đẻo đi theo chúng hoài. Hình như có một chút gì thật huyền diệu trong những nụ cười khúch khích, trong những mái tóc dài bay bay trong gió và những tà áo dài phất phơ cứ mãi quyện vào tâm hồn hắn. Những tiệm sách mà những lúc rảnh rổi hắn thường đến, đôi khi để coi cọp vài chương hoặc có cớ ngắm trộm con gái ông chủ, hoặc chọc ghẹo vài câu, hoặc tìm một ánh mắt tinh nghịch. Những con phố hắn đi đã mòn nhưng chẳng bao giờ thấy chán. Hắn nhớ từng gốc cây, cửa tiệm, đến cả những bụi cỏ mọc hoang từ những kẻ nứt bên đường. Tất cả đều thân thương dù đơn sơ nghèo nàn.

Đã 12 giờ khuya, bãi biển vắng người, chỉ một mình Chung dạo bước. Những giải mây mỏng vắt ngang trời treo vầng trăng bàng bạc, những cơn sóng biển dập dềnh như đong đưa vầng trăng trên cao. Cuối chân trời, đại dương ánh lên đường viền màu bạc. Những đám Plankton lấp lánh trong từng đợt sóng đuổi nhau vào bờ, sủi bọt trắng phơi tràn trên cát, rồi kéo ra đại dương những viên sỏi, những vỏ sò và những con còng chưa kịp chui xuống hang. Đàn chim ăn đêm, chạy lên chạy xuống theo từng đợt sóng, đuổi bắt những con còng. Những dấu chân chim như những cọng que nhỏ in trên nền cát, hiện ra rồi xóa đi. Một cánh nhạn lạc đàn, kêu thảng thốt trong đêm khuya, gieo vào lòng người một cảm giác cô đơn lạc lõng.

Vì sao tên của 2 cô con gái tôi lại là tên ghép của các bạn cùng học Đại học với tôi?

Thử nghĩ lại xem các bạn của tôi ơi, cái thuở học trò Tiểu học, Trung học Đệ nhất cấp, Trung học Đệ nhị cấp hay Đại học, đều rất là đẹp, lại càng đẹp khi chúng ta gần hết cái tuổi U70, rạt rào kỷ niệm với chúng ta và với tôi.

Tôi cũng có chút may mắn sau khi học ra Trường về lại quê hương Đà nẵng, làm việc và sinh hoạt. Trong gần 40 năm ấy tôi cũng hay gặp gỡ quý Thầy Cô các lớp, gặp bạn bè các cấp, và nhà tôi cũng là nơi gặp gỡ Quý Thầy Cô, lai rai với bạn bè trong thời gian ấy. Bạn bè tại Đà nẵng, bạn bè Sài gòn và trong nước, bạn bè nước ngoài cũng hay ghé nhà thăm và gầy độ lai rai.